Search

Kontakt

  Ważne

Sarniak Sosnowy

sarniak sosnowy

Spis treści

Sarniak sosnowy to okazały grzyb, należący do rodziny kolcownicowatych (Bankeraceae). Choć jest szeroko rozpowszechniony w Eurazji, w niektórych regionach Polski bywa stosunkowo rzadki. Przez długi czas nie był on wyodrębniany jako osobny gatunek, a był traktowany jako odmiana sarniaka dachówkowatego (Sarcodon imbricatus) rosnącego pod świerkami. Dopiero w ostatnich latach zwrócono większą uwagę na cechy, które pozwalają na odróżnienie tych dwóch podobnych grzybów.

Kluczowe Wnioski

  • Sarniak sosnowy to okazały grzyb należący do rodziny kolcownicowatych.
  • Długo był traktowany jako odmiana sarniaka dachówkowatego, dopiero niedawno wyodrębniony jako osobny gatunek.
  • Charakteryzuje się tęgimi nóżkami i grubymi, mięsistymi kapeluszami z licznymi kolcami.
  • Występuje w borach sosnowych i brzozowo-sosnowych, głównie na ubogich, piaszczystych glebach.
  • Choć szeroko rozpowszechniony w Eurazji, w niektórych regionach Polski może być gatunkiem rzadkim i zagrożonym.

Wprowadzenie

Sarniak sosnowy to okazały grzyb, należący do rodziny kolcownicowatych (Bankeraceae). Choć jest szeroko rozpowszechniony w Eurazji, w niektórych regionach Polski bywa stosunkowo rzadki. Przez długi czas nie był on wyodrębniany jako osobny gatunek, a był traktowany jako odmiana sarniaka dachówkowatego (Sarcodon imbricatus) rosnącego pod świerkami. Dopiero w ostatnich latach zwrócono większą uwagę na cechy, które pozwalają na odróżnienie tych dwóch podobnych grzybów.

Cechy Charakterystyczne

Sarniak sosnowy charakteryzuje się tęgimi nóżkami oraz mięsistymi, grubymi kapeluszami o średnicy dochodzącej do 30 cm. Na spodzie kapelusza znajdują się liczne kolce o długości 5-12 mm, które początkowo są niemal białe, a z wiekiem szarzeją lub brązowieją. Kapelusz jest brązowawy z subtelnymi odcieniami czerwieni i pokryty ciemniejszymi, dachówkowato odstającymi łuskami. Trzon jest szarawy do brązowawego, często asymetrycznie osadzony względem kapelusza. Miąższ początkowo jest białawy, a z czasem staje się szarobrązowy, kruchy, o korzennym zapachu i przyjemnym smaku.

Sarniak sosnowy jest łatwy do pomylenia z sarniakiem świerkowym, który jednak ma większe i bardziej odstające łuski na kapeluszu, oraz rośnie pod świerkami, a nie pod sosnami.

Występowanie i Siedliska

Sarniak sosnowy jest szeroko rozpowszechniony w Eurazji, a w Polsce pojawia się latem i jesienią, głównie w borach sosnowych i brzozowo-sosnowych, na ubogich, piaszczystych glebach. Preferuje miejsca bezpośrednio na ziemi, często tworząc gromadne, liczne skupiska owocników. Choć w niektórych regionach kraju bywa dość rzadki, to w odpowiednich siedliskach może występować licznie, czasem tworząc nawet czarcie kręgi. Owocniki sarniaka sosnowego pojawiają się w tym samym czasie co lepiej zbadany sarniak dachówkowaty.

Cecha Opis
Występowanie Eurazja, Polska (latem i jesienią)
Preferowane Siedliska Bory sosnowe i brzozowo-sosnowe, uboga, piaszczysta gleba
Rozmieszczenie Gromadne, liczne skupiska owocników, czasem czarcie kręgi
Pora Owocowania Równocześnie z sarniakiem dachówkowatym

sarniak sosnowy – Gatunek i Taksonomia

Sarniak sosnowy (Sarcodon squamosus) należy do rodziny kolcownicowatych (Bankeraceae) i jest bliskim krewnym sarniaka dachówkowatego (Sarcodon imbricatus). Przez długi czas oba te podobne gatunki nie były wyraźnie rozróżniane i sarniak sosnowy traktowany był jako odmiana sarniaka dachówkowatego. Dopiero w ostatnich latach zwrócono większą uwagę na subtelne różnice w budowie i siedliskach obu tych grzybów. Sarniak sosnowy rośnie pod sosnami, a sarniak dachówkowaty pod świerkami, a ich owocniki różnią się nieco kształtem i wielkością łusek na kapeluszu. Jednak praktycznie odróżnienie tych dwóch bardzo podobnych gatunków bywa niezwykle trudne nawet dla doświadczonych grzybiarzy.

Cecha Sarniak sosnowy Sarniak dachówkowaty
Miejsce wzrostu Pod sosnami Pod świerkami
Kształt i wielkość łusek na kapeluszu Nieco mniejsze i mocniej odstające Większe i bardziej odstające
Zróżnicowanie gatunkowe Sarniak sosnowy (Sarcodon squamosus) Sarniak dachówkowaty (Sarcodon imbricatus)

Wartości Odżywcze i Kulinarne

Młode owocniki sarniaka sosnowego są jadalne i uznawane za smaczne. Jednak w miarę dojrzewania stają się one coraz mniej atrakcyjne kulinarnie, ponieważ miąższ może stać się gorzkawy. Sarniak sosnowy uchodzi za przyjemniejszy w smaku od sarniaka dachówkowatego, choć obie te odmiany są jadalne. Należy jednak zachować ostrożność, ponieważ spożycie starszych owocników może powodować dolegliwości żołądkowe, dlatego zaleca się dokładne oczyszczenie i obróbkę termiczną tych grzybów przed spożyciem.

Tabela poniżej przedstawia porównanie wartości odżywczych młodych i dojrzałych owocników sarniaka sosnowego:

Wartość odżywcza Młode owocniki Dojrzałe owocniki
Zawartość białka Wysoka Średnia
Zawartość węglowodanów Średnia Niska
Zawartość błonnika Wysoka Średnia
Zawartość witamin i minerałów Bogata Umiarkowana
Smak i tekstura Delikatny, przyjemny Gorzkawy, twardy

Ochrona i Zagrożenia

Sarniak sosnowy, choć szeroko rozpowszechniony w Eurazji, w niektórych regionach Polski może być gatunkiem rzadkim i zagrożonym. Wpisany jest do rejestru gatunków grzybów chronionych i zagrożonych, co oznacza, że jego zbiór podlega ograniczeniom lub całkowitemu zakazowi. Główne zagrożenia dla populacji sarniaka sosnowego to m.in. nadmierna eksploatacja, degradacja i zanikanie odpowiednich siedlisk leśnych, zanieczyszczenie środowiska, a także zmiany klimatyczne.

Ochrona tego gatunku powinna obejmować zachowanie naturalnych lasów sosnowych, ograniczenie ingerencji człowieka w ekosystemy leśne oraz edukację społeczeństwa na temat znaczenia i potrzeby ochrony grzybów.

Ciekawostki

Sarniak sosnowy jest grzybem, który przez długi czas nie był traktowany jako odrębny gatunek, a był uznawany za odmianę sarniaka dachówkowatego. Dopiero w ostatnich latach zwrócono większą uwagę na subtelne różnice pomiędzy tymi dwoma bardzo podobnymi grzybami.

Ciekawostką jest również duża zmienność nazewnictwa tego gatunku – sarniak sosnowy określany jest również jako kolcownica sosnowa, kolczak sosnowy, łosuń sosnowy, łoszak sosnowy czy sarny sosnowe. Mnogość tych określeń wynika z długiej historii systematycznego klasyfikowania tego grzyba oraz lokalnych skojarzeń ludności związanych z jego charakterystycznymi cechami.

Nazwa grzyba Opis
Sarniak sosnowy Okazały grzyb z rodziny kolcownicowatych, rosnący pod sosnami
Sarniak dachówkowaty Bardzo podobny grzyb, rosnący pod świerkami
Kolcownica sosnowa Lokalna nazwa sarniaka sosnowego
Kolczak sosnowy Inna nazwa sarniaka sosnowego
Łosuń sosnowy Kolejne określenie sarniaka sosnowego
Łoszak sosnowy Jeszcze jedna lokalna nazwa tego grzyba
Sarny sosnowe Alternatywna nazwa sarniaka sosnowego

Wniosek

Sarniak sosnowy to okazały i cenny grzyb jadalny, występujący w polskich lasach, zwłaszcza sosnowych i brzozowo-sosnowych. Choć bardzo podobny do sarniaka dachówkowatego, można go odróżnić po nieco mniejszych i mocniej odstających łuskach na kapeluszu. Sarniak sosnowy jest szeroko rozpowszechniony w Eurazji, ale w niektórych regionach Polski może być gatunkiem rzadkim i zagrożonym, wymagającym ochrony.

Młode owocniki tego grzyba są smaczne, jednak starsze mogą powodować dolegliwości żołądkowe, dlatego należy je dokładnie oczyścić i poddać obróbce termicznej przed spożyciem. Zachowanie naturalnych siedlisk leśnych, ograniczenie ingerencji człowieka oraz edukacja społeczeństwa mają kluczowe znaczenie dla ochrony tego cennego przedstawiciela polskiej mykobioty.

FAQ

Czym jest sarniak sosnowy?

Sarniak sosnowy to okazały grzyb, należący do rodziny kolcownicowatych (Bankeraceae). Jest on szeroko rozpowszechniony w Eurazji, w tym także w Polsce, gdzie występuje głównie w borach sosnowych i brzozowo-sosnowych.

Jak wygląda sarniak sosnowy?

Sarniak sosnowy charakteryzuje się tęgimi nóżkami oraz mięsistymi, grubymi kapeluszami o średnicy dochodzącej do 30 cm. Na spodzie kapelusza znajdują się liczne kolce, a kapelusz jest brązowawy z subtelnymi odcieniami czerwieni i pokryty ciemniejszymi, dachówkowato odstającymi łuskami.

Gdzie występuje sarniak sosnowy?

Sarniak sosnowy preferuje bory sosnowe oraz brzozowo-sosnowe na ubogich, piaszczystych glebach. Występuje latem i jesienią, często tworząc liczne skupiska owocników.

Jak odróżnić sarniak sosnowy od sarniaka dachówkowatego?

Sarniak sosnowy jest bardzo podobny do sarniaka dachówkowatego, ale można go odróżnić po nieco mniejszych i mocniej odstających łuskach na kapeluszu. Ponadto sarniak sosnowy rośnie pod sosnami, a sarniak dachówkowaty pod świerkami.

Czy sarniak sosnowy jest jadalny?

Młode owocniki sarniaka sosnowego są jadalne i uznawane za smaczne. Jednak w miarę dojrzewania miąższ może stać się gorzkawy, dlatego zaleca się dokładne oczyszczenie i obróbkę termiczną przed spożyciem.

Czy sarniak sosnowy jest chroniony?

Sarniak sosnowy, choć szeroko rozpowszechniony, w niektórych regionach Polski może być gatunkiem rzadkim i zagrożonym. Wpisany jest do rejestru gatunków grzybów chronionych i zagrożonych, co oznacza, że jego zbiór podlega ograniczeniom lub całkowitemu zakazowi.

Przeczytaj również

Fioletowe Grzyby

fioletowy grzyby

Fioletowe grzyby to nieczęsty widok w koszykach nawet bardzo doświadczonych grzybiarzy. Istnieją jednak gatunki, które można śmiało jeść, wykorzystywane głównie do dekoracji potraw. Część fioletowych grzybów nie nadaje się do...

Ile żyje słoń?

ile żyje słoń

Słoń afrykański (Loxodonta africana) jest największym istniejącym współcześnie ssakiem lądowym. Gatunek ten wyróżnia się długowiecznością, średnia długość życia w warunkach naturalnych to około 65-70 lat, a niektóre osobniki mogą żyć...

Fenek Pustynny

fenek pustynny

Fenek pustynny, znany również jako lis pustynny (Vulpes zerda), to najmniejszy przedstawiciel rodziny psowatych. Osiąga długość ciała 24-41 cm oraz wagę 1,5-3,5 kg. Najbardziej charakterystyczną cechą fenka są jego ogromne...

Błotniak Stawowy

błotniak stawowy

Błotniak stawowy (Circus aeruginosus) to duży ptak drapieżny z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae), którego charakteryzuje długie skrzydła, wąski i lekko zaokrąglony ogon oraz wyraźny dymorfizm płciowy. Samce mają trójkolorowe upierzenie -...